Lá xanh mơn mởn dáng mỹ miều

 Rễ trắng buông lơi thực đáng yêu

 Nhị vàng ngào ngạt hương thơm Tết

 Cánh hoa bạch ngọc, đẹp yêu kiều

Cũng như hoa đào và hoa mai, thủy tiên là biểu tượng của mùa xuân. Tuy nhiên, thủy tiên nổi bật hơn đào và mai vì thủy tiên hương sắc ven toàn. Cái đẹp của thuỷ tiên là cái đẹp thanh cao, thuần khiết: cánh hoa trắng như bạch ngọc ấp ủ lớp nhụy hoa vàng óng ả. Người ta ví bông hoa thủy tiên như “ chén vàng trên đĩa bạc”. Lá thủy tiên xanh mướt, mọc thẳng tắp như nâng đỡ, che chở, điểm trang cho các đóa hoa màu nguyệt bạch. Đêm giao thừa, thủy tiên bắt đầu hé nở, nhụy hoa vàng, tỏa hương thơm ngào ngạt trong không gian. Người ta vừa ngây ngất, vừa xốn xang chờ đón phút giao thừa.

Tục truyền rằng, thủy tiên là một cô tiên nữ xinh đẹp và đa tình ở chốn thiên cung,. Cô thường lẻn xuống trần gian tắm suối vào những đêm hôm khuya khoắt. Có một chàng thư sinh đi tìm thi hứng, nhân một đêm sáng trăng. Chợt một mùi hương thoang thoảng làm ngây ngất trái tim chàng. Lần theo mùi hương, chàng đi tới một dòng suối đang chảy róc rách. Chàng thấy một cô thiếu nữ yêu kiều. mặc xiêm y màu trắng, mái tóc càì một đóa hoa vàng, đang ngồi bên bờ suối. Cô đong đưa hai chân trong làn nước, miệng khe khẽ hát. Bức tranh linh động giữa đêm khuya làm chàng cảm thấy tâm thần hoan lạc. Về nhà, chàng trai si tình mất ăn mất ngủ, mỗi đêm đều chầu chực bên khe đá để chớ cô tiên nữ giáng trấn. Thế rồi một ngày, chàng ta đánh bạo tới làm quen và cuộc tình giữa Tiên và Tục được bắt đầu. Giữa lúc cuộc tình đang nồng nàn, gắn bó nhất, thì cô tiên nữ buồn rầu, báo cho chàng biết là nàng không thể xuống trần gặp chàng được nữa vì thiên cung nghiêm cấm. Chàng trai hốt hoảng, van nài. Nàng tiên ứa lệ, trao cho chàng một củ nhỏ và dặn rằng hãy ngâm nó vào nước, vào những ngày cuối năm, nàng sẽ về thăm chàng. Cuối năm đó, chàng trai ngâm củ thủy tiên vào nước và củ thủy tiên nở hoa rực rỡ. Hương thủy tiên vẫn nồng nàn như mùi hương cô tiên nữ năm nào. Nhớ tới nàng tiên thích tắm suối, chàng thư sinh đặt tên hoa là thủy tiên.

Thủy tiên mọc nhiều ở vùng Phúc Kiến, Thượng Hải bên TQ. Củ thủy tiên sinh sản vào mùa thu, nở hoa vào mùa đông, tích lũy chất bổ vào mùa xuân, và tăng trưởng vào mùa hè.

Ngày xưa, ở VN, các gia đình khá gỉa đều có bát hoa thủy tiên trưng trên bàn thờ hay trong phòng khách vào dịp Tết. Vào khoảng tháng 11, người ta bắt đầu đi lựa củ thủy tiên. Đa số các củ thủy tiên đều nhập cảng từ TQ . Nếu muốn có một bát hoa thuỷ tiên đẹp, nở đúng dịp xuân về, thì phải biết cách gọt, tỉa và chăm sóc công phu. Củ thủy tiên có thể trồng trong đất, cát, hay trong nước. Củ đều nở hoa. Tuy nhiên, thủy tiên trồng trong đất, thì cành hoa thô kệch, lá dầy, mọc thẳng, vươn cao, dáng hoa không được thanh tú, yểu điệu như hoa trồng trong nước.

Hoa thủy tiên có 2 loại: hoa đơn và hoa kép. Hoa đơn trông thanh tao, duyên dáng, mỹ miều hơn hoa kép.

Nghệ thuật chơi thủy tiên:

Khi đi mua củ thủy tiên thì nên chọn những củ to, chắc, dẹp, và cân đối. Vỏ ngoài có vân là củ gìa, giống tốt. Tránh củ xốp, khó gọt, mà hoa thưa thớt.

Gọt thủy tiên cần một bộ dao thực sắc và một con dao đầu lưỡi cong để tỉa củ và nhánh..

Mua củ thủy tiên về, cắt 2 nhát dao nghiêng từ trên xuống, 1/3 củ từ ngoài vào trong. Tránh tối đa gây thương tích cho chồi và mầm hoa ở giữa củ. Từ giữa các bẹ của củ , sẽ mọc ra các lá và chồi hoa.

Đem củ thủy tiên ngâm nước một đêm, rửa củ cho sach, rồi để củ thẳng đứng vào trong bát sứ hay bát thủy tinh có chân. Nước ngâm củ để trồng, hay để trong bát hoa thủy tiên phải là nước mưa, không nên dùng nước máy vì có nhiều hóa chất ..

 Nên dùng bát thủy tinh, vì khi củ thủy tiên ra hoa sẽ nhìn thấy các rễ trắng buông dài, rất đẹp. Xung quanh củ nên để các viên sỏi nhỏ để giữ cho củ đứng thẳng. Ban ngày, để bát thủy tiên vào nơi ấm, đủ ánh sáng. Buổi tối, nên đem vào phòng không có sưởi để tránh nhiệt độ cao. Nhiệt độ thích hợp nhất là khoảng 12 độ.

Mỗi buổi sáng, đem củ thủy tiên ra ngoài, rửa nhớt xung quanh củ và quanh rễ. Châm thêm nước. Nhớ để củ quay về hướng ánh sáng để chồi hoa hay lá mọc đúng ý của người chơi hoa.

Tuần đầu, nên thay nước mỗi ngày. Các tuần sau, thay nước 2 hay 3 lần 1 tuần. Mỗi lần thay nước, nhẹ tay rửa củ, rễ, lá. Dùng dao cong lách nhẹ, gọt bẹ củ để giúp chồi ra tốt. Trên mặt củ, thường để một miếng bông gòn ẩm để giữ cho củ khỏi khô.

Thủy tiên sẽ nở hoa khoảng 40 ngày sau đó. Tuy nhiên cũng còn phụ thuộc vào yếu tố thời tiết. Người chơi hoa cần phải biết “hãm” hay “thúc” để hoa nở đúng đêm Giao thừa hay mùng Một Tết.

Thủy tiên chịu được nhiệt độ thấp, khoảng 5-10 độ C. Khi nhiệt độ xuống thấp, thủy tiên tăng trưởng chậm, hoa ra muộn. Khi thấy chồi hoa nhú nụ, bát thủy tiên nên giữ trong phòng khoảng 12 độ. Phòng phải có ánh sang để lá có thể tổng hợp diệp lục tố mà xanh tươi. Cành hoa mọc ngắn, dáng đẹp hơn cành dài.

Một bát hoa thủy tiên tuyệt mỹ, nở vào đúng ngày đầu xuân sẽ đem lại mọi điều may mắn cho gia chủ trong cả năm . Hương thủy tiên thanh thoát thường được dùng ướp trà.

Chơi hoa thủy tiên trong ngày tết là một thú vui thanh cao nhưng cầu kỳ, đòi hỏi sự tỉ mỉ và nhẫn nại của người chơi, thường là các nhà nho, hoặc các gia đình trưởng gỉa thời trước. . Ngày nay, với cuộc sống xô bồ, vội vã nơi xứ Tây Âu, thú chơi hoa thủy tiên trong ngày Xuân đã dần dần đi vào quên lãng và mai một. Thực đáng tiếc !

Đoan Phương

12/09