Gần đây người ta nói nhiều đến cụ Phan Chu Trinh, ca tụng chủ trương của cụ, và khuyến khích noi theo. Người hải ngoại nói, mà trong nước cũng nói. Nhưng mà chủ trương của cụ thực sự là như thế nào và hoàn cảnh đấu tranh ra sao thì những người đề cao cụ không có mấy ai nói ra cho ngắn gọn rõ ràng, mà chỉ nêu lên những điều đúng chung chung, hay những chỗ muốn nói, để thích hợp với, hay biện minh cho, lập trường của mình, mà nếu không có tên cụ Phan Chu Trinh gắn vào thì dễ bị mắng ngay.

 Khi nói đến công cuộc đấu tranh giành độc lập và canh tân đất nước của Việt Nam, không thể không nói đến hai người nổi danh là cụ Phan Bội Châu và cụ Phan Chu Trinh. Vào đầu thế kỷ 20, hai cụ đã nỗ lực đấu tranh cho cùng một mục đích qua hai đường lối khác nhau. Khác nhau như thế nào thì chúng ta có thế thấy qua đoạn văn của cụ Phan Bội Châu ghi lại sau cuộc thảo luận với cụ Phan Chu Trinh trong dịp hai người ở Tokyo hơn 10 ngày.